Leenland Nederland

‘Onder de pakkende kop 'Leenland Nederland' stelde NRC Handelsblad enige tijd geleden nog: 'Bezuinigingen zijn nodig voor de reputatie op de obligatiemarkten... Nederland leeft op de pof...' Met een overheidstekort van bijna 7% en een staatsschuld die oploopt naar 70% van het bbp is het inderdaad duidelijk dat onze overheidsfinanciën zich op een onhoudbaar pad bevinden.

Hoewel er reden is tot bijsturing, is er toch geen echte reden voor paniek. Want anders dan landen als de VS, het VK of Griekenland leeft ons land helemaal niet op de pof. In tegenstelling tot genoemde landen, die allemaal een tekort op de overheidsbegroting koppelen aan tekortschietende nationale besparingen, heeft Nederland al decennialang een structureel spaaroverschot. Nationale spaarsaldi kun je aflezen aan de betalingsbalans: het nationale spaarsaldo is per definitie gelijk aan het saldo op de lopende rekening van de betalingsbalans. Weliswaar heeft de overheid een stevig tekort, maar daar staan dus veel massievere particuliere nettobesparingen tegenover.

Ons land leeft niet op de pof, eerder is sprake van structurele onderbesteding. Wij sparen ons in dit land werkelijk helemaal suf. Het ligt voor een groot deel contractueel vast, in onze pensioenfondsen. Onze private spaaroverschotten worden voor een zeer groot deel professioneel beheerd en in het buitenland belegd. Daardoor heeft Nederland, ondanks het nationale spaaroverschot, toch als het ware een liquiditeitstekort. Wij hebben instroom van buitenlands kapitaal nodig, omdat ons eigen spaargeld massaal in het buitenland wordt belegd. Geen Nederlandse bank van enige betekenis kan haar kredietverlening financieren uit spaargeld. De internationale kapitaalmarkt is voor de financiering van ons bankwezen van ongelooflijk belang.’

Dit zijn citaten uit een artikel dat op 3 juni 2010 in het FD stond, geschreven door Wim Boonstra, chief economist bij de Rabobank.

Opvallend in dit artikel is, dat de Staat der Nederlanden ondanks de hoog opgelopen staatsschuld en het hoge tekort op de begroting geen reden heeft tot paniek, omdat tegenover deze schuld massieve netto besparingen staan. Dat is een bijzondere gedachte.  Want de portemonnee waarin de particuliere besparingen zitten is een andere dan de portemonnee van uienleer van de Staat.

De gedachtegang van Boonstra impliceert, dat als de nood echt aan de man/vrouw komt er de mogelijkheid bestaat dat de Staat de spaartegoeden (gedeeltelijk) in beslag neemt. Want hoe kan de overheid zich anders toegang verschaffen tot de portemonnee van ons particulieren dan door er op in te breken? Bijvoorbeeld met het motief van een ‘Solidariteitsbijdrage ter leniging van de Noden van de Staat der Nederlanden’

Uit het gekwaak van de politici in de weken voorafgaand aan de verkiezingen, blijkt dat men het probleem van de Staatsschuld en de reden waardoor deze is ontstaan linksom of rechtsom tot het probleem van alle burgers wil maken. Met andere woorden, wij mogen met z'n allen de rotzooi opruimen die door de onbegrensd hebzuchtigen via het financiële systeem is veroorzaakt. Het onvermogen van de overheid om de rekening daar te leggen waar deze hoort is groot.

Ook de beleggingen in het buitenland van onze pensioenfondsen bezorgen mij een huivering. Welk buitenland? Onlangs stond in de media te lezen dat het ABP behoorlijk heeft geïnvesteerd in Griekse staatsleningen. Misschien ook wel in Ierse, Portugese, Italiaanse en Spaanse staatsleningen. Omdat die een ‘lekkere rente’ doen.

Maar ja, ‘wij’ willen graag een welvaartsvast pensioen en het valt dan ook niet mee voor onze pensioenfondsen om het verwachte rendement waar te maken zonder te veel risico te nemen.

Wim Boonstra noemt ook de structurele onderbesteding in Nederland, die het gevolg zou zijn van onze spaarzin. Die onderbesteding is een van de belangrijkste redenen dat de detailhandel en het middenbedrijf in Nederland in een steeds moeilijker wordende situatie komen te verkeren. Gebrek aan vertrouwen in de nabije toekomst maakt dat veel Nederlanders voor wat hun uitgaven betreft pas op de plaats maken.

In het huidige geldsysteem is het wel of niet hebben van geld bepalend voor onze houding en gedrag. Angst voor gebrek aan geld verlamt ons en maakt dat we ons suf sparen. 

Als geld niet meer zou zijn dan wat het in feite behoort te zijn; een ruilmiddel en rekeneenheid dan heeft het de functie die het moet hebben. Zo'n geldsysteem is ondergeschikt aan de echte economie.

Als we erin zouden slagen om onszelf los te maken van de angst -voor -de -toekomst conditionering met betrekking tot geld dan beheerst het ons niet langer.

‘Geld moet rollen’ luidt het gezegde. En dat is zo waar als het waar is dat bloed vrijuit door het lichaam moet kunnen stromen om het te voeden en gezond te houden.

© drs. Ad Broere 3 juni 2010