De Bijlmer Euro

Een lokaal betaalmiddel creëren dat het economische, culturele en sociale netwerk binnen een buurt versterkt en visualiseert. Dat is het kernidee achter de Bijlmer Euro van de Britse kunstenaar Christian Nold (1976).

De speciale euro kwam in samenwerking met cultureel platform Imagine IC tot stand. Morgen wordt de Bijlmer Euro geïntroduceerd in een aantal winkelcentra in de Amsterdamse wijk Zuid-Oost.

Tot en met oktober 2010 kunnen Amsterdammers bij zeventien winkels in deze wijk betalen met de speciale valuta: feitelijk een soort herbruikbare, afneembare tags of chips, die op de bankbiljetten kunnen worden geplakt.

De winkelier scant de chips bij het afrekenen. De locaties waar betaald wordt met de euro’s, en de route die deze locaties verbindt, worden op website BijlmerEuro.net in kaart gebracht. Op die manier ontstaat er een plattegrond van economische en sociale netwerken in de Amsterdamse buurt.

Bedenker Christian Nold: ‘Ik denk dat we een diversiteit aan betaalmiddelen nodig hebben om lokale behoeften te vervullen.’

Hoe kwam u op het idee van de Bijlmer Euro?

Nold: ‘Ik ben opgegroeid in Lewes, een dorp in Groot-Brittannië. Die plaats had een eigen valuta. En het deel van Londen waar ik nu woon, Brixton, heeft ook z’n eigen geld, de Brixton Pound. Hoe mensen overal over betaalmiddelen nadenken, plus het concept van een lokaal betaalmiddel, dat fascineert me. Het laat iets zien over het vertrouwen en de verbindingen binnen een buurt.

‘Een tijd terug heb ik anderhalve maand in de Bijlmer gewoond. Als Artist in Residence heb ik de buurt goed leren kennen. De Bijlmer deed me aan Brixton denken. Beide wijken zijn heel multicultureel en hebben een sterke lokale focus. Toen kwam ik op het idee een betaalmiddel gebaseerd op een lokaal netwerk te ontwerpen.’

Wat is de gedachte achter het project?

‘Het is een kunstproject, maar ook een functioneel, werkend systeem dat de sociale identiteit van de Bijlmer weergeeft. Het vertrouwen van mensen in elkaar en in hun buurt, die gezamenlijke identiteit, dat is iets anders dan nationale of etnisch identiteit. Dat wil ik laten zien.’

Wat wilt u bereiken met de Bijlmer Euro?

‘Dat de buurt in zijn geheel, de winkels en de bewoners, op sociaal en economisch gebied profijt hebben van de euro. En dat Nederlanders anders gaan nadenken over lokale netwerken. Ik hoop dat het project overgenomen wordt door de buurtbewoners, zodat ze kunnen blijven betalen met de Bijlmer Euro.

‘Maar mijn uiteindelijke doel is uitbreiden: een geldsysteem ontwikkelen met gemeenschappen over de wereld, die elk hun eigen betaalmiddel beheren, maar waar tussen vrij gewisseld kan worden. Een sociaal systeem dus, dat valuta’s van over de hele wereld met elkaar verbindt.’

Wat vindt u van globale valuta’s, zoals de normale euro?

‘Wat er gebeurde tijdens de economische crisis vond ik interessant: toen werd de euro uit Griekenland ineens vaak geweigerd als betaalmiddel. Europeanen gingen dus toch onderscheid maken tussen de verschillende gebieden waar de euro wordt gebruikt, terwijl de munt wereldwijd een wettig betaalmiddel is.

‘Ik denk dat we een diversiteit aan lokale valuta nodig hebben, in een systeem dat op mensen gericht is en niet op de economische belangen van de banken op de wereld.’

Romy Muste, 7 juli 2010